Đề xuất xây dựng tiêu chí để xác định đối tượng đặc thù trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật
23/04/2026
Ngày 23/4, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Tổ trưởng Tổ soạn thảo Luật Phổ biến giáo dục pháp luật (sửa đổi) đã chủ trì cuộc họp Tổ soạn thảo Luật.
Phát biểu tại Hội nghị, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh, Tổ phó Tổ soạn thảo cho biết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công rất tốt đẹp mang theo khát vọng, niềm tin mới, tạo khí thế mới và mở ra xung lực phát triển mới cho đất nước, Đại hội thông qua nhiều chính sách mới, trong đó có các nội dung liên quan đến công tác PBGDPL như xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, đề cao thượng tôn pháp luật trong việc phát triển toàn diện con người Việt Nam, giáo dục nâng cao ý thức chấp hành quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước của cán bộ, đảng viên, cũng như yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, gắn kết chặt chẽ phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Bài toán đặt ra là làm sao thể chế hóa kịp thời để đưa các đường lối, chủ trương này của Đảng vào cuộc sống, bảo đảm đầy đủ, khả thi, phù hợp với thực tiễn.
Cục trưởng Cù Thu Anh mong muốn các thành viên Tổ soạn thảo tập trung trao đổi, kiến nghị, thảo luận về các nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau liên quan đến nguồn lực cho công tác PBGDPL; PBGDPL cho đối tượng đặc thù; xã hội hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật…
Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh phát biểu.
Nhấn mạnh quan điểm lấy dân là trung tâm trong công tác PBGDPL, TS. Dương Thị Thanh Mai, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý (Bộ Tư pháp) đề xuất các nhóm tiêu chí xác định đối tượng đặc thù trong công tác PBGDPL cụ thể: thứ nhất là nhóm rủi ro cao dễ bị vi phạm pháp luật hoặc là bị tác động bởi cái môi trường; thứ hai là nhóm dễ bị tổn thương (ví dụ như nhóm nghèo, dân tộc thiểu số, người khuyết tật…); thứ ba là tiêu chí về khoảng cách từ người đó đến pháp luật, tức là khả năng, khoảng cách trong khi tiếp cận pháp luật của người dân, tổ chức.
TS. Dương Thị Thanh Mai, nêu rõ, chẳng hạn, các doanh nghiệp lớn thường có đội ngũ pháp chế chuyên nghiệp, đủ năng lực hỗ trợ và xử lý các vấn đề pháp lý một cách bài bản. Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp ở nước ta là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, lại gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận pháp luật, từ việc tìm hiểu quy định đến khả năng thuê tư vấn pháp lý. Vì vậy, nhóm này có thể được xem là nhóm gặp khó khăn trong tiếp cận pháp luật, không phải vì họ yếu thế, mà do hạn chế về nguồn lực và điều kiện tiếp cận. Tương tự, trong môi trường số, cũng tồn tại những nhóm đối tượng bị hạn chế về kỹ năng, dẫn đến khó khăn trong việc tiếp cận và khai thác thông tin pháp luật.
Đồng quan điểm với TS. Dương Thị Thanh Mai, đại diện Bộ Nội vụ cho rằng, quy định về “đối tượng đặc thù” trong dự thảo hiện còn quá rộng. Ví dụ, khi nêu “người lao động trong doanh nghiệp” thì chưa rõ phạm vi áp dụng là toàn bộ người lao động hay chỉ một nhóm cụ thể nào đó. Vì vậy, cần thiết phải xây dựng các tiêu chí rõ ràng để xác định chính xác nhóm đối tượng, bảo đảm việc triển khai phổ biến, giáo dục pháp luật được đúng trọng tâm và hiệu quả.
Tại cuộc họp các thành viên đánh giá cao hồ sơ dự thảo Luật, nhất trí sự cần thiết ban hành Luật PBGDPL (sửa đổi), Tuy nhiên để hoàn thiện dự thảo Luật các thành viên đề xuất các nội dung đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng địa phương được lựa chọn và quyết định cách thức PBGDPL cho phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và đối tượng tại địa phương; quy định thành lập Hội đồng ở cấp xã; cơ chế huy động luật sư, luật gia, trợ giúp viên pháp lý, giáo viên giảng dạy pháp luật tham gia PBGDPL...
Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc chủ trì cuộc họp.
Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc ghi nhận và đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, các ý kiến góp ý tâm huyết, sâu sắc của các thành viên Tổ soạn thảo đối với dự thảo Luật PBGDPL (sửa đổi). Thứ trưởng khẳng định, toàn bộ các ý kiến sẽ được cơ quan chủ trì nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu tối đa nhằm hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm chất lượng, tính khả thi và phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Thống nhất với sự cần thiết xây dựng dự thảo Luật PBGDPL (sửa đổi), Thứ trưởng đề nghị Tổ soạn thảo tiếp tục cập nhật các chủ trương, chính sách, chỉ đạo mới làm nền tảng, cơ sở hoàn thiện dự thảo Luật.
Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Thứ trưởng đề nghị cần đặc biệt lưu ý nghiên cứu quy định đầy đủ về đối tượng, bảo đảm tính phổ quát; đồng thời xác định rõ tiêu chí nhận diện các nhóm đối tượng đặc thù. Bên cạnh đó, Thứ trưởng yêu cầu làm rõ vai trò, tiêu chuẩn của đội ngũ thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Đồng thời, cần cụ thể hóa các nội dung liên quan đến xã hội hóa, bao gồm cơ chế, chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia. Đối với nội dung và hình thức PBGDPL, cần chú trọng đổi mới, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh mới.
Đối với quy định về việc thành lập Hội đồng PBGDPL, Thứ trưởng cho rằng cần nghiên cứu, đánh giá kĩ tác động theo hướng linh hoạt giữa “cứng” và “mềm” ở cấp xã, đặc biệt mô hình cấp xã hiện nay cũng có thay đổi về chức năng, vị trí, vai trò, nên việc thành lập Hội đồng PBGDPL cần phải được xác định rõ ràng, cụ thể vừa bảo đảm nhu cầu của người dân, vừa bảo đảm công tác PGGDPl ở địa phương được triển khai hiệu quả. Cách thức, phương pháp PBGDPL cũng cần đổi mới, tiếp tục duy trì cách làm truyền thống hiệu quả kết hợp cách làm mới thông qua công nghệ số, bảo đảm thông tin, PBGDPL trên kênh chính thống và đúng, đủ, sạch, sống.