Bộ Tư pháp và Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội làm việc về dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi)

Tham dự cuộc họp có một số Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội, gồm: đồng chí Dương Minh Ánh, đồng chí Nguyễn Thanh Cầm, đồng chí Bùi Hoài Sơn, đồng chí Chu Mạnh Hùng, đồng chí Phạm Nam Tiến; đại diện lãnh đạo Vụ Văn hóa và Xã hội thuộc Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, lãnh đạo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, Bộ Tư pháp.
Đồng chí Đặng Xuân Phương, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho biết thực hiện Nghị quyết số 105/2025/UBTVQH15 ngày 26/9/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phân công Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban khác của Quốc hội chịu trách nhiệm thẩm tra dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi). Để chuẩn bị thực hiện tốt công tác thẩm tra, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã nghiên cứu sơ bộ hồ sơ dự án Luật do Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo và đánh giá cao chất lượng của hồ sơ, sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đầy đủ các tài liệu trong hồ sơ dự án Luật của Bộ Tư pháp. Đồng chí Đặng Xuân Phương đánh giá cao vai trò của công tác hoà giải ở cơ sở trong đời sống xã hội và sự cần thiết ban hành Luật Hòa giải ở cơ sở thay thế cho Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 trong bối cảnh tình hình kinh tế - xã hội của đất nước có nhiều đổi mới. 

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, để xây dựng dự án Luật, Bộ Tư pháp đã tổ chức các đoàn khảo sát nắm bắt thực trạng triển khai công tác hòa giải ở cơ sở tại các địa phương, hòa giải viên, từ đó xây dựng quy phạm bảo đảm xuất phát từ thực tiễn khách quan. Bộ Tư pháp đã tổ chức nhiều hội thảo khoa học để các chuyên gia, nhà khoa học và các Bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là hòa giải viên góp ý cho chính sách cũng như hồ sơ dự thảo Luật. Dự thảo Luật đã đưa ra nhiều giải pháp khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 và nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở, thúc đẩy công tác hòa giải ở cơ sở trong bối cảnh mới, yêu cầu mới của đất nước.

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh phát biểu.

Theo đồng chí Cù Thu Anh, Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở có ý nghĩa nhân văn sâu sắc và góp phần quan trọng trong việc bảo đảm ổn định trật tự, an toàn xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết trong cộng đồng dân cư. Những ý kiến góp ý của Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội và các Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, các đồng chí dự họp có ý nghĩa quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo dự án Luật hoàn thiện dự án Luật tốt nhất.   
Trình bày những nội dung cơ bản trong dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), đồng chí Ngô Quỳnh Hoa, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý cho biết dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) tiếp tục kế thừa các nguyên tắc trong tổ chức, hoạt động hòa giải ở cơ sở trong Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 như: phải tôn trọng sự tự nguyện của các bên; không bắt buộc, áp đặt các bên trong hòa giải ở cơ sở; bảo đảm tuân thủ đúng pháp luật của Nhà nước, phù hợp với đạo đức xã hội, phong tục, tập quán tốt đẹp của Nhân dân; phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình, dòng họ và cộng đồng dân cư; quan tâm đến quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em, phụ nữ, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số; bảo đảm bình đẳng giới trong tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở.
Đồng thời, sửa đổi, bổ sung một số nguyên tắc: Giữ bí mật thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, bí mật kinh doanh của các bên, bí mật nhà nước và thông tin khác được pháp luật bảo vệ; hòa giải ở cơ sở không thay thế biện pháp xử lý vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự; phương thức hòa giải tiến hành linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế, đặc  điểm của từng vụ, việc; ngôn ngữ dùng trong hòa giải ở cơ sở là tiếng Việt; các bên có quyền lựa chọn sử dụng tiếng Việt hoặc ngôn ngữ của dân tộc mình; các bên là người khuyết tật nghe, nói hoặc khuyết tật nhìn có quyền sử dụng ngôn ngữ, ký hiệu, chữ dành riêng cho người khuyết tật…
Tại buổi làm việc, các đại biểu đã trao đổi, phát biểu về nội dung dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), trong đó tập trung vào một số nội dung quan trọng, nội dung mới của dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở, đặc biệt là các quy định liên quan đến nguyên tắc tổ chức, hoạt động hòa giải ở cơ sở, người được mời tham gia hòa giải ở cơ sở, cơ chế hỗ trợ và việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động hòa giải ở cơ sở; đặc biệt là việc bổ sung quy định về hình thức chỉ định hòa giải viên trong một số trường hợp là rất cần thiết, giải quyết vướng mắc trong thực hiện bầu hòa giải viên thời gian qua. Ngoài ra, một số ý kiến đề nghị cần nghiên cứu kỹ quy định về tính bảo mật thông tin trong quá trình ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác hòa giải ở cơ sở; rà soát tiêu chuẩn của hòa giải viên, các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền cấp tỉnh, cấp xã gắn với phân cấp, phân quyền. Các ý kiến đều đề nghị ngân sách Nhà nước cần bảo đảm cho công tác hòa giải ở cơ sở nhằm để duy trì nguồn lực cần thiết, phát huy tối đa vai trò của hòa giải viên góp phần ổn định an ninh trật tự, an toàn xã hội, xây dựng khối đoàn kết tại cộng đồng dân cư.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc cảm ơn những ý kiến góp ý quý báu của các đồng chí lãnh đạo Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội và các đồng chí Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Bộ Tư pháp sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện dự thảo và trình Chính phủ đúng tiến độ để Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội sớm có hồ sơ tiến hành thẩm tra dự án Luật.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, đồng chí Đặng Xuân Phương cho biết, Ủy ban đã ban hành Kế hoạch thẩm tra dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) và dự kiến sẽ tổ chức hoạt động khảo sát tình hình thi hành Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 tại một số địa phương như thành phố Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Đắk Lắk để nắm bắt thực tiễn khách quan phục vụ công tác thẩm tra, bảo đảm đúng tiến độ trình Quốc hội.